ތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބު އުރުދުޣާންގެ އިސްލާމީ-ކޮންޒަވޭޓިވް ޕާޓީން ވަނީ ގައުމުގެ މުޅި އިގްތިސާދުގެ ތަޅުދަނޑިތައް، ސަރުކާރަށް ވަފާތެރި މަދު ވިޔަފާރިވެރިންތަކަކާއި ގާތް މީހުންގެ ކުޑަ ދާއިރާއެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލާފައެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ހަލަބޮލިވެފައިވާ މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އިދިކޮޅު މައި ޕާޓީ ސީއެޗްޕީގެ މަޖިލިސް ގްރޫޕުގެ ނައިބު ރައީސް ގޯކްހާން ގުނައިދިން، މާޗް 12 ގައި ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގައި ތުރުކީގެ ގައުމީ އެއާލައިން ކަމަށްވާ ޓާކިޝް އެއާލައިންސްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ 15 މެންބަރުންގެ ފޮޓޯ ހިމެނޭ ބޯޑެއް ދައްކާލެއްވުމުން އުފެދިގެން ދިޔައީ ބޮޑު ނުރުހުމެކެވެ.
އިގްތިސާދީ އަދި ގާނޫނީ ދާއިރާއިން ކިޔަވާ ވިދާޅުވެފައިވާ އެ މެންބަރު ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޓާކިޝް އެއާލައިންސްގެ އެންމެ އިސް ވެރިންނަށް މަހަކު 40،000 ޔޫރޯއަށް ވުރެ ބޮޑު މުސާރައެއް ދެއެވެ. މިއީ ތުރުކީގެ ޕެންޝަނަރަކަށް 10 އަހަރުން ލިބޭ އާމްދަނީއަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑު އަދަދެކެވެ. އަދި ބޯޑުގެ 15 ވެރިންނަށް މަހަކު 400،000 ޔޫރޯ ދައުލަތުގެ ކުންފުނިން ޚަރަދުކުރާއިރު، ތުރުކީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މުވައްޒަފުންނަށް މަހަކު ލިބެނީ އެންމެ 33،030 ތުރުކީ ލީރާ (ގާތްގަނޑަކަށް 617 ޔޫރޯ) އެވެ.
މިއަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު މައްސަލައަކީ މި ވެރިންނާއި ސަރުކާރާ ދެމެދު އޮތް ގާތް ގުޅުމެވެ. ޓާކިޝް އެއާލައިންސްގެ ބޯޑު ޗެއާމަން އަހުމަދު ބޯލަތަކީ މިހާރުގެ ވިޔަފާރިއާ ބެހޭ ވަޒީރު އުމަރު ބޯލަތުގެ ކޮއްކޮއެވެ. އެ ކުންފުނީގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރެއް ކަމަށްވާ މުރާތު ޝެކަރަކީ ރައީސް އުރުދުޣާންގެ ކޮއްކޮގެ ދަނބިދަރިއެވެ. އަދި އަނެއް ޑިރެކްޓަރު އަބްދުލްކަރީމް ޗާއީ އަކީ އުރުދުޣާންގެ ދަރިކަލުން ބިލާލް އުރުދުޣާންއާ އެކު އެއް އިމާމް ހާތިބު ސްކޫލަކުން ތައުލީމު ހާސިލުކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.
"ޕެންޝަނަރުންނާއި އާދައިގެ މުވައްޒަފުން ނިކަމެތިވަމުންދާއިރު، ސަރުކާރުގެ އަރިސް ބޭފުޅުންނަށް ދަނީ އިނާޔަތްތައް އޮއްސަމުން،" މެންބަރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
"ފަސް މީހުންގެ ގޭންގު"
މި މައްސަލައަކީ މުޅިން އައު މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރެއްވި ކެމާލް ކިލިޗްދާރޯގްލޫ ވަނީ 2002 އިން ފެށިގެން އުރުދުޣާންގެ އޭކޭ ޕާޓީގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބޮޑެތި ކޮންޓްރެކްޓްތަކެއް ކާމިޔާބުކުރި ފަސް ކުންފުންޏަކަށް "ފަސް މީހުންގެ ގޭންގު" (ޖެންގިޒް، ލިމާކް، ކަލްޔޯން، ކޮލިން އަދި މަަކްޔޯލް) ގެ ނަމުން ނަންދީ، 20 އަހަރު ތެރޭގައި 418 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ދައުލަތުގެ ފައިސާ މި ކުންފުނިތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބަޔާންކޮށް ރިޕޯޓެއް ނެރެފައެވެ.
ނަމަވެސް މިއަދު އިންފްލޭޝަން އިންތިހާއަށް އުފުލި، އިގްތިސާދާއި މަދަނީ މުޖުތަމައުގެ މައްޗަށް ސަރުކާރުން ބާރުފޯރުވާ މިންވަރު އިތުރުވުމުން އާންމުންގެ ރުޅިވެރިކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް ގޮސްފައެވެ. އޭޕްރީލް 9 ގައި ޓާކިޝް އެއާލައިންސްގެ އަހުމަދު ބޯލަތު އިސްތިއުފާ ދެއްވި ނަމަވެސް، އިދިކޮޅު ނޫސްތަކުން ވަނީ މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ގަވަރުނަރާއި ހަކަތައާ ބެހޭ ވަޒީރުގެ އާއިލީ ގުޅުންތައް އެއާލައިނުގެ ބޯޑާ ގުޅިފައިވާ ގޮތް އިތުރަށް ތިލަކޮށްފައެވެ.
ސަޔާން އާއިލާ
ނޫސްވެރިޔާ ތިމޫރު ސޮއިކާން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، "ތުރުކީގެ އެންމެ ނަސީބުގަދަ އާއިލާ" ގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ސަޔާން އާއިލާގެ މެންބަރުން ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ މަގާމުތައް ވަނީ ފުރާފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކުރީގެ އާއިލާއާ ބެހޭ ވަޒީރު ފާތިމާ ބަތޫލް ސަޔާން ކާޔާ، ބަހްރައިންގައި ހުންނަވާ ސަފީރު އައިޝާ ހިލާލް، ޓްރާންސްޕޯޓް ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރު އުމަރު ފާތިހު، އަދި އިސްތަންބޫލް ކައުންސިލްގެ ކުރީގެ މެންބަރު ސުމައްޔާ ސަޔާން ހިމެނެއެވެ.
އިގްތިސާދީ މާހިރު މަހްމަތު އަލްތާން ވިދާޅުވީ، "ދައުލަތުގެ ޕްރޮކިއުމަންޓާއި، އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ، ދިފާއީ އަދި ހަކަތައިގެ ކޮންޓްރެކްޓްތައް ސަރުކާރާ ގާތް މީހުންނަށް ދިނުމަކީ ސިޔާސީ ވަފާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ހަތިޔާރަކަށް ވެއްޖެ" ކަމަށެވެ.
މަރުކަޒީ ނިޒާމަކުން ސަޕޯޓަރުން މުއްސަނދިކުރުން
މާހިރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، 2002 ގައި އޭކޭޕީ ވެރިކަމަށް އައިސް ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގެ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ހެދި ޕަބްލިކް ޕްރޮކިއުމަންޓް ގާނޫނަށް ވަނީ 150 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަހަރު ބަދަލު ގެނެސްފައެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން 2004 އާއި 2011 އާ ދެމެދު ދިން ބީލަންތަކުގެ 85 އިންސައްތައަކީ ވަކި ބަޔަކަށް އިސްކަންދީގެން ހިންގި ކަންކަމެވެ.
މީގެ އިތުރުން މައިނިންގ އަދި ހަކަތައިގެ ލައިސަންސްތައް ސަރުކާރާ ގާތް ހޯލްޑިންގްތަކަށް އަސްލު އަގަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ހެޔޮކޮށް ވަނީ ދޫކޮށްފައެވެ. އަދި ޓެކްސްގެ ޖޫރިމަނާތަކުން މާފު ދިނުމުގައި ވެސް ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ ޖޫރިމަނާގެ 90 އިންސައްތަ ވަނީ އުނިކޮށްދީފައެވެ.
އަނެއްކޮޅުން، ސަރުކާރާ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ވަނީ ޓެކްސް އޮޑިޓްތަކުގެ ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ހަރުކަށި އަދަބު ދީފައެވެ. އެގޮތުން ދޮގާން މީޑިއާ ގްރޫޕަށް 3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޖޫރިމަނާއެއް ކުރުމުން، 2011 ގައި އެމީހުންގެ ނޫސްތައް ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ކުންފުންޏަކަށް ވިއްކާލަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. މިއަދު ތުރުކީގެ މީޑިއާގެ 90 އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ބައެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކަށް ބަރޯސާވާ މިފަދަ ވިޔަފާރިވެރިންނެވެ.
އޮކްސްފޯޑް ޔުނިވާސިޓީގެ ޕޮލިޓިކަލް ސައިންޓިސްޓް އެޒްގީ ބަޝާރާން ވިދާޅުވި ފަދައިން: "އުރުދުޣާން ވެރިކަން ކުރައްވަނީ ކޮންޓްރެކްޓްތަކާއި، ލައިސަންސްތަކާއި ސަލާމަތީ ނިޒާމުތަކުގެ ބޮޑު ކުންފުންޏެއްގެ ސީއީއޯއެއް ފަދައިންނެވެ."
